دومین دیوار بزرگ جهان

به نظر مى‌رسد ديوار دفاعى و تاريخى گرگان پس از ديوار چين، دومين نمونه استحكامات نظامى بصورت بارو در جهان باستان باشد. چنانكه علت ساخت آن هم بى‌ارتباط با ساخت ديوار چين نبوده است؛ زيرا پس از آنكه در زمان سومين سلسله مهم چه‌اين (چين 221 تا 207 ق م) ديوار دفاعى اين كشور به امر تسين‌شه هوانگ‌تى به طول 2200 كيلومتر احداث گرديد، مهاجمان ويرانگر مركز آسيا (هياطله يا هون‌ها، سكاها، تركان و چول‌ها) همگى روى از جانب شرق بر تافته و به سوى غرب تاخت آوردند. بدين‌جهت خراسان بزرگ و گرگان باستانى (ساتراپ هيركانيا وهركان) از جمله نقاطى شدند كه در معرض هجوم‌هاى مكرر و ويرانگر قبايل بيابانگرد يادشده قرار گرفتند. اين تهاجمات از سوى سرحدات شرق و شمال شرقى در عهد اشكانى و ساسانى به اوج خود رسيد طوريكه تعدادى از سلاطين بزرگ اين دو سلسله از جمله فرهاد، اردوان، قباد و انوشيروان را سال‌ها درگير جنگ با مهاجمان نمود

تعدادى از مورخان اين ديوار را متعلق به اواخر دوره اشكانى دانسته و علت ساخت آن را هم بخاطر ايجاد سد و استحكاماتى در برابر قبايل بيابانگرد يادشده آسياى ميانه مى‌دانند. اما عده‌اى نيز به جد اصرار دارند زمان و ساخت اين ديوار را منسوب به سلاطين عصر ساسانى مخصوصا انوشيروان كنند. در اين مورد برخى از شرق‌شناسان غربى معتقدند: «شهرستان گرگان در آن عهد (ساسانى) اهميت زيادى داشت، زيرا اينجا پايگاهى براى تجمع وسايل لشكريان (و خود نظاميان) براى حمله به شمال و خاور محسوب مى‌شد.

اسرار بسیاری درباره این دیوار وجود داشته که نوع تدفین اجساد یکی از آنهاست

در ادامه به آن میپردازیم